رئیس کمیته بهره‌وری و صنعت سبز اتاق بازرگانی کرمان: سبز شدن صنعت، پروژه‌ای نمایشی نیست؛ مسیری علمی و عملیاتی است

به گزارش پیام میهن خبر؛ برای عبور از لایه‌های شعار و بررسی اقدامات زیرساختی در کرمان، پای صحبت‌های دکتر حجت‌الله محمدرضایی، رئیس کمیته بهره‌وری و صنعت سبز اتاق بازرگانی کرمان نشستیم تا بدون تعارف، چالش‌های عملیاتی و مسیر ناگزیر سبز شدن صنایع استان را واکاوی کنیم.
آقای دکتر محمدرضایی تعارف را کنار بگذاریم. صنایع کرمان با این دست‌فرمان مصرف منابع، چقدر تا نقطه فروپاشی فاصله دارند؟ مدیریت سبز برای ما واقعاً یک انتخاب اجباری است یا فقط ویترینی برای رزومه‌ها؟
صادقانه بگویم؛ شرایط، شوخی‌بردار نیست. ما هم‌زمان با محدودیت انرژی، بحران آب و هزینه‌های کمرشکن تولید دست‌وپنج نرم می‌کنیم. مدیریت سبز، دیگر یک فعالیت محیط‌زیستی شیک یا انتخاب لوکس نیست؛ این تنها راه بقا و حفظ رقابت‌پذیری صنعت کرمان است. هر واحدی که نتواند بهره‌وری خودش را در مصرف انرژی و مواد اولیه ارتقا دهد، دیر یا زود از گردونه‌ی رقابت حذف می‌شود. مدیریت سبز یعنی خروجی بیشتر با مصرف کمتر؛ اگر امروز برای نوسازی هزینه نکنیم، فردا باید هزینه‌ی گزاف ورشکستگی را بدهیم.
انگشت اتهام همیشه به سمت بخش خانگی است، اما خود صنعت چقدر در این اتلاف منابع مقصر است؟ اصلاً تضمینی هست که بودجه‌های این حوزه صرف گزارش‌های کاغذی نشود؟
اینکه همه‌چیز را گردن بخش خانگی بیندازیم، فرار رو به جلو است. صنعت ما هم در اتلاف منابع سهم بزرگی دارد؛ آن هم به خاطر فناوری‌های قدیمی و تجهیزات فرسوده. من دنبال «گزارش‌بازی» نیستم. رویکرد ما در کمیته، «نتیجه‌محوری» است. هر طرحی که به عنوان مدیریت سبز اجرا می‌شود، باید با عدد و رقم نشان دهد که چقدر از شدت مصرف انرژی یا آب کارخانه کم کرده است. هر کسی گزارش بدهد اما خروجی‌اش در قبض انرژی‌اش دیده نشود، عملاً هیچ کاری نکرده است.
خب، سرمایه‌گذار کرمانی هم حق دارد بپرسد: چرا باید این هزینه را بدهم؟ مشوق‌های فعلی دولت و اتاق، بیشتر شبیه یک شوخی نیست؟
حق با صنعتگر است؛ مشوق‌های فعلی اصلاً کافی نیستند. ما داریم روی بسته‌های واقعی کار می‌کنیم؛ تسهیلات کم‌بهره، معافیت‌های مالیاتی و نظام رتبه‌بندی. باید برای صنعتگر مشخص باشد که اگر نوسازی کند، چقدر از هزینه‌هایش کم می‌شود. ما باید ثابت کنیم که این هزینه نیست؛ سرمایه‌گذاری برای جلوگیری از توقف تولید است. توقف تولید در تابستان، خیلی گران‌تر از نوسازی تجهیزات تمام می‌شود.
چرا خروجی دلاری ما نسبت به آبی که مصرف می‌کنیم، این‌قدر ناامیدکننده است؟ رتبه کرمان در بهره‌وری کجاست؟
درد اصلی همین‌جاست! ما مزیت منابع طبیعی داریم، اما بهره‌وری‌مان پایین است. چالش امروز ما، «حجم تولید» نیست؛ «هوشمندسازی تولید» است. باید از خام‌فروشی فاصله بگیریم و ارزش‌افزوده ایجاد کنیم. اگر هر لیتر آب ارزشمند کویر، ارزش‌افزوده‌ای خلق نکند، یعنی ما بدهکار آیندگان هستیم. رقابت جهانی امروز، بر سر «مصرف کمتر برای ارزش بیشتر» است.
برنامه شما برای دستگاه‌های قدیمی که عملاً زباله‌ی تکنولوژیک هستند و فقط برق می‌بلعند چیست؟
باید ممیزی بی‌رحمانه داشته باشیم. برنامه‌ی ما اولویت‌بندی است: ممیزی‌دقیق، نوسازی تدریجی و تمرکز روی صنایع پرمصرف. لازم نیست کل کارخانه را عوض کرد؛ گاهی با هوشمندسازی یک بخش، می‌توان بهره‌وری را به شدت بالا برد.
اگر فردا با قطع طولانی‌مدت برق یا گاز روبرو شویم، چند درصد از صنایع کوچک کرمان می‌بازند؟
صنایع کوچک، خیلی آسیب‌پذیرند چون ذخیره‌ی مالی آن‌چنانی ندارند. راهکار من برای آن‌ها، «تاب‌آوری جمعی» است. نباید منتظر دولت ماند؛ باید به سمت نیروگاه‌های کوچک مقیاس و سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی حرکت کنند. این تنها راه زنده ماندن در طوفان است.
کمیته‌ی شما برای «پیش‌بینی بحران» چه کرده؟ یا همیشه باید بنشینیم تا بحران رخ دهد و بعد به فکر مدیریتِ مصرف بیفتیم؟
دوران «آتش‌نشانی» تمام شده. ما دنبال «مدیریت‌ریسک» هستیم. از آموزش مدیریت سبز گرفته تا پایشِ لحظه‌ای و همکاری با دستگاه‌ها، همه برای این است که قبل از قرمز شدن شبکه، صنعتگر بداند چطور مصرفش را مدیریت کند. پیشگیری، همیشه ارزان‌تر از خسارت توقف تولید است.
خیلی‌ها می‌ترسند که این سخت‌گیری‌ها به «لیست سیاه» برسد. چطور با لابی‌های سنگین صنایع بزرگ برخورد می‌کنید؟
من دنبال لیست سیاه نیستم، دنبال «لیست درخشان» هستم. ما می‌خواهیم نظام رتبه‌بندی راه بیندازیم؛ موفق‌ها را تشویق کنیم و تجربه‌هایشان را جار بزنیم تا بقیه هم انگیزه پیدا کنند. ما نقش پلیس را نداریم؛ ما تسهیل‌گر و حامی کسانی هستیم که می‌خواهند هوشمندتر تولید کنند. قدرت لابی هم در برابر حقیقت «کمبود منابع»، راه به جایی نمی‌برد.